|
|
|
||||
| ANTIQBOOK Gastronomie: Koks & Keukenmeiden | ||||
|
||||
 |
|
|
Een korte impressie van de tentoonstelling: Koks & Keukenmeiden |
 Eerste druk 1803, Aaltje, de volmaakte en zuinige keukenmeid  Vijfde druk uit 1839 |
|
|
Donderdag 15 juni werd de tentoonstelling Koks & Keukenmeiden, Amsterdamse kookboeken geopend met enkele lezingen en de presentatie van het nieuwe boek van Johannes van Dam. Ook werd de samenwerking tussen de Stichting Gastronomische Bibliotheek en de Universiteitsbibliotheek officieel bekrachtigd. Een korte impressie van de tentoonstelling. De indeling is overzichtelijk door een indeling in twintig thema’s. Wij bespreken hier enkele. Allereerst de keukenmeiden. Wie titels van oud-Hollandse kookboeken doorneemt, zal opvallend vaak ‘meid’ in de titel aantreffen. Aaltje, de volmaakte en zuinige keukenmeid is het bekendste voorbeeld. Goed vertegenwoordigd op de tentoonstelling met elf drukken. Opvallend detail: van de zesde druk zijn twee versies, door een ruzie tussen twee uitgevers. Dan de Amsterdamse kookboeken. Het kookboek van de kookschool in de hoofdstad, geschreven door Wannée, is in meerdere drukken aanwezig. Interessant is ook het thema ‘eten aan boord’, over eten op schepen in vroeger tijden. Hoe hield men op zee het eten goed, onderweg naar Indië? Geen gemakkelijke opgave, zeker niet in de Gouden Eeuw. Stokvis blijkt zich goed geleend te hebben voor langdurige conservering. Daarover schrijft bijvoorbeeld Johannes Verbrugge in zijn Chirurgijns of Heelmeesters Reisboek, ook te zien op de tentoonstelling. Een van de pronkstukken is verder het eerste kookboek dat in de Noordelijke Nederlanden verschenen is: Eenen seer schoonen ende excellenten Cocboeck van Carolus Battus. Wat de tentoonstelling aardig maakt, is dat zij laat zien dat koken over meer dan eten gaat. Zo verschaffen de vele thema’s een goed inzicht in de verschillen tussen de standen: hoe de aristocratie en de hogere burgerij aten, of wat de simpele burgerpot schafte. Daaraan valt veel af te lezen over de sociale stand van zaken in eerdere tijden. Ook biedt de tentoonstelling meer dan de titel doet vermoeden. Een aantal thema’s zijn bijvoorbeeld gewijd aan de invloeden van immigrantenkeukens op Nederland. Bij zoveel bijzondere boeken dringt zich de wens op, de werken zelf ter hand te nemen. Dat is helaas niet mogelijk. Jammer genoeg, hoewel begrijpelijk. Maar het is absoluut de moeite waard de boeken te bezichtigen. De handzame gids bij de tentoonstelling biedt daarbij een prima leidraad. Een aantal bijzondere sitesOp de site van de Universiteits Bibliotheek van de Universtiteit van Amsterdam vindt u de officiële aankondiging van Koks en Keukenmeiden.Bij de Koninklijke Bibliotheek een pagina over Aaltje, de volmaakte en zuinige keukenmeid. Bij de Hollandse pot naast wat recepten uit Aaltje, ook vele andere Hollandse gerechten. Op de site van kookhistorie een aantal integrale teksten van oude kookboeken. |
